Projectresultaten

Leren van initiatieven voor bestuivers

hessenpoort.jpg

De achteruitgang van bestuivers in Nederland heeft de afgelopen jaren al geleid tot talrijke initiatieven van particulieren, NGO’s, (landbouw)bedrijven en overheden, die zich inzetten om de leefomstandigheden voor bijen te verbeteren. Deze ervaringen zijn waardevol als leerpunten voor nieuw op te starten initiatieven. Daarom is gesproken met betrokkenen bij 12 recente initiatieven: wat hielp mee aan succes, en welke hindernissen kwamen ze tegen. In het rapport ‘Leren van initiatieven voor bestuivers’ zijn op grond van deze gesprekken een aantal hoofdbevindingen geformuleerd, en geven we voor elk daarvan aanbevelingen om succes van initiatieven te vergroten en knelpunten te voorkomen. Een grafische samenvatting van deze bevindingen en aanbevelingen in de vorm van iconen is als los document beschikbaar.

Nieuwenhuizen & De Boer 2019, Leren van initatieven voor bestuivers – succesfactoren, knelpunten en oplossingsrichtingen.

Nulmeting Nationale Bijenstrategie

grote wolbij.png

In januari 2018 is de Nationale Bijenstrategie ondertekend door 48 partners, waaronder het ministerie van LNV. De bijenstrategie heeft als hoofddoel dat bestuivers en bestuiving in 2030 duurzaam bevorderd en behouden zijn. Om te kunnen meten of dit doel behaald is zijn enkele meetbare doelstellingen benoemd ten aanzien van de wilde bijenfauna in Nederland. Als startpunt van het traject heeft het ministerie van LNV aan EIS Kenniscentrum Insecten en Wageningen Environmental Research gevraagd om in 2018 een nulmeting uit te voeren. Twee van de meetbare doelstellingen hebben betrekking op de trends van de in Nederland voorkomende wilde bijensoorten. Deze doelstellingen worden getoetst door middel van een vergelijking van de trends in 2018 met de trends in 2023 en 2030. Het huidige document is het resultaat van deze nulmeting die de trends van de Nederlandse bijen in 2018 vaststelt.

Bijvriendelijkheid van het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB)

roterende banner_plaatje 3_Foto David Kleijn.png

Foto: David Kleijn

Diverse subsidie-instrumenten binnen de onderdelen Vergroening (pijler 1) en Agrarisch Natuurbeheer (ANLb; pijler 2) van het GLB bieden mogelijk kansen om de Nationale Bijenstrategie te ondersteunen. In deze notitie verkennen we per instrument de relevantie voor het bevorderen van bijen, en vatten deze relevantie vervolgens in tabelvorm samen. Daarnaast wordt ingegaan op de mogelijke beperkingen die in sommige gevallen deze relevantie in de praktijk verlagen.

Voedsel en nestelgelegenheid op appelteeltbedrijven

bannerfoto2_Foto Wim Dimmers.JPG

Foto: Wim Dimmers

Binnen het praktijknetwerk “Bij-vriendelijke appelteelt met economische meerwaarde”, een initiatief van de Betuwse coöperatieve Fruitmotor en Fruitpact, biedt de Kennisimpuls Bestuivers ondersteuning via o.a. advies over de beste opties voor het aanleggen en beheren van meer voedsel- en nestelgelegenheid voor bijen.

Flyers en factsheets

Kwartet-spel "Ontdek de bestuivers van Nederland"

kwartetspel.jpg

Dit kwartetspel laat mensen op speelse wijze kennismaken met de grote rijkdom aan insecten die allemaal hun steentje bijdragen aan bestuiving van voedselgewassen. Verschillende typen bestuivers komen voorbij, waaronder de honingbij, hommels, diverse andere wilde bijenfamilies, en de zweefvliegen.

Neem bij interesse contact op met Arjen de Groot.

Toegankelijke kennis over bestuiving

screenshot videoanimatie.png

Onderzoek van de laatste jaren heeft een hoop meer kennis opgeleverd over het belang van verschillende typen bestuivers voor de oogstopbrengst van voedselgewassen. Zo blijkt de bijdrage van wilde soorten groter dan verwacht, en is naast het aantal ook de diversiteit van de bestuivers van belang. Een hoop van deze kennis zit nu echter nog vast in wetenschappelijke publicaties, die onvoldoende gelezen worden door de doelgroepen voor wie deze kennis het meest bruikbaar is. Binnen de Kennisimpuls zijn een aantal van deze nieuwe inzichten vertaald naar andere publicatievormen die toegankelijker zijn voor een breed publiek. De volgende producten zijn nu beschikbaar:

Infographic De meerwaarde van insectenbestuiving

Stripverhaal dat in een aantal stappen uitlegt hoe naast bestuiving door de wind ook bestuiving door insecten nodig is voor de teelt van een fruitproduct van hoge kwaliteit (in dit voorbeeld: een aardbei).

Animatievideo Bijendiversiteit draagt bij aan de fruitoogst

Deze korte animatie legt uit hoe het komt dat één bijensoort vaak niet voldoende is voor een goede bestuiving.

Infographic Vergroot de opbrengst van je fruitteelt

In deze interactieve pdf zie je een denkbeeldig fruitperceel (in dit voorbeeld met blauwe bessen) en kun je door te klikken één of meer bloemstroken en/of bijenkasten gaan bijplaatsen. Per combinatie krijg je een indruk van de bijdrage aan zowel de oogstopbrengst als de biodiversiteit.

Infographic Op weg naar een betere bestuiving in 2030

Zoek de verschillen in het landschap tussen de huidige situatie en het streefbeeld in 2030, en krijg een indruk van welke veranderingen op landschapsniveau nodig zijn om onze gewasbestuiving te behouden en bevorderen. Vooral bedoeld voor gebruik als lesmateriaal in workshops of presentaties.

Wilde bijen en zweefvliegen per landschaptype

wilde-bijen-en-zweefvliegen-per-landschapstype-16-9.jpg

In dit rapport wordt het voorkomen van bijen en zweefvliegen in verschillende landschapstypen in beeld gebracht. Doel van deze informatie is om snel inzicht te kunnen krijgen in de relevante soorten bestuivers die zouden kunnen voorkomen in een bepaalde regio, om vervolgens gerichte maatregelen te kunnen nemen die aansluiten bij de eisen die deze soorten aan hun omgeving stellen. Bij de interpretatie van het belang van de landschapstypen voor bestuivende insecten is onderscheid gemaakt tussen bedreigde soorten en soorten die in potentie een belangrijke rol kunnen spelen bij de bestuiving van landbouwgewassen.

Ozinga et al. (2018) Wilde bijen en zweefvliegen per landschaptype. WENR-rapport 2920.

Naar een bijvriendelijk beheer van Zuid-Limburgse hagen

heggen zuid limburg.jpg

In 2018 is gestart met een nieuw praktijknetwerk, waarin zal worden getest met een bijvriendelijker beheer van meidoornhagen in Zuid-Limburg. Deze hagen vormen één van de typen “bestaande landschapselementen”, opgenomen in pijler 1 van het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB), die veel potentie hebben als voedselbron voor bijen. Binnen het GLB zijn echter alleen voorwaarden gesteld aan het behoud van deze elementen op het boerenland, niet aan het beheer ervan. In de praktijk zorgt het beheer als ‘scheerheggen’ er echter voor dat de meidoorns niet in bloei komen, en dus de potentie voor bijen niet wordt bereikt. Dit rapport geeft op basis van een nulmeting van lokale bijenfauna in 2018 een eerste indruk van de verbeterkansen, en geeft een voorzet voor een alternatief beheer.

De Groot et al. 2018 Naar een bijvriendelijk beheer van Zuid-Limburgse hagen.

Praktijkboek "Planten van hier"

screenshot Plantenvanhier.jpg

Samen met o.a. NL Bloeit, Radboud Universiteit, Cruydt-Hoeck en Het Levend Archief, is vanuit de Kennisimpuls bijgedragen aan de totstandkoming van het boek “Planten van hier”. Dit boek gaat in op de waarde van inheemse plantensoorten voor onze leefomgeving. Zo’n 60 inheemse plantensoorten en hun bestuivers passeren de revue, en in aparte hoofdstukken wordt ingegaan op o.a. de waarde van inheemse planten voor het behoud van onze bestuivers, en de aanleg en het beheer van bloemenweides. Het boek is bedoeld voor mensen die de kwaliteit van hun leefomgeving willen aanpakken, maar ook als kennis- en inspiratiebron voor groepen en organisaties op het gebied van natuur, landschap en stedelijke omgeving.

Ketelaar et al. (2018) Planten van hier – Praktijkboek voor een duurzame leefomgeving met inheemse flora. KNNV Uitgeverij.